Foutmelding

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in menu_set_active_trail() (regel 2404 van /home/drupal/public_html/includes/menu.inc).

Mijn blindheid

Waarschijnlijk weet een ieder die dit leest wel wat 'blind zijn' inhoudt. U hebt vast wel eens een blinde met een stok of geleidehond over straat zien gaan. Maar hoe ziet het dagelijks leven er uit als je niets ziet? Wat is nodig om als blinde goed te kunnen functioneren in deze maatschappij? Ergens geloof ik dat u wel een aantal vooroordelen hebt over wat een blinde wel of niet kan. Op deze pagina geef ik u daarom een inkijkje in mijn dagelijks leven.

mijn vorm van blindheid

Ik ben vanaf mijn geboorte blind als gevolg van een erfelijke afwijking (Amaurosis congenita van Leber). Kortweg houdt dit in dat mijn ouders beiden een bepaalde genafwijking hebben waardoor de kans bestaat dat er blinde kinderen geboren worden. Bij mijn ouders werden het er 3, naast 2 ziende kinderen. Overigens hebben Lizette en ik 2 ziende kinderen gekregen.
Erfelijke afwijkingen zijn er in verschillende varianten, waardoor het bijvoorbeeld ook zo kan zijn dat er kinderen geboren worden die een zogenaamde progressieve oogafwijking hebben. Hierdoor worden zij, vaak na een heel langdurig proces, langzamerhand blind of heel slechtziend.
Als blinde ben ik eigenlijk bijzonder gezegend en zo ervaar ik dit ook elke dag: Er zijn namelijk veel blinde mensen die helemaal niets zien, terwijl ik gelukkig nog wel het verschil kan onderscheiden tussen licht en donker. Dit houdt in dat ik kan genieten van het zonlicht, maar ook dat ik als ik 's avonds mijn zoon of dochter op bed leg, zeker weet dat ze niet de hele nacht met een brandende schemerlamp hoeven te slapen. :) Desondanks roept mijn vrouw (als ze 's avonds laat thuis komt) nog wel eens: 'Zit je weer in het donker?...'

Gebruik van de computer

Dankzij goed ontwikkelde computeraanpassingen is het voor blinden mogelijk om vrijwel moeiteloos mee te draaien in deze maatschappij. Er zijn verschillende voorzieningen beschikbaar waarmee een blinde persoon de computer kan hanteren. Ik beschrijf ze hier onder in het kort.

De screenreader

De screenreader is een programma dat speciaal ontwikkeld is voor blinden en slechtzienden. Het woord zegt het al, screenreader (schermlezer). Het programma geeft de tekst die op het beeldscherm te lezen is in aangepaste vorm weer. De screenreader stuurt verschillende apparaten en softwarepakketten aan, waaronder een spraaksynthesizer, vergrotingssoftware of een brailleregel.

De brailleregel

De brailleregel of leesregel is een apparaat dat onder of voor het toetsenbord van een computer geplaatst kan worden en wordt aangestuurd door de screenreader. Door middel van een USB of bluetooth verbinding wordt de leesregel aan de computer gekoppeld.
In de brailleregel bevindt zich een soort lijn of strip die bestaat uit braillecellen (heel veel computergestuurde puntjes). De screenreader stuurt de leesregel aan waardoor altijd 1 regel van het scherm (de regel waarop de cursor staat) wordt weergegeven op de leesregel. Brailleregels zijn er van verschillende fabrikanten en in verschillende uitvoeringen. Zo zijn er tegenwoordig zelfs brailleregels met een ingebouwd geheugen waardoor het mogelijk is om bepaalde tekstdocumenten in het apparaat op te slaan. Op die manier is het dus mogelijk om opgeslagen teksten zelfs zonder een computer toch in braille weer te kunnen geven.

foto van een Combibraille 45 brailleregel

De spraaksynthesizer

De spraaksynthesizer is een softwarepakket wat de op het scherm te lezen tekst omzet in gesproken tekst door een computerstem. Ook op het gebied van de spraaksynthesizers staat de techniek niet stil, de laatste jaren is de verstaanbaarheid en luistervriendelijkheid enorm toegenomen.
Tijdens mijn werk maak ik vooral gebruik van de spraakfunctie, omdat dat voor mij sneller werkt en omdat ik dan de brailleregel niet elke dag mee hoef te slepen. Vooral bij tekstverwerking heeft een brailleregel voordelen, omdat je met een brailleregel makkelijker kunt zien of een stukje tekst bijvoorbeeld in hoofdletters geschreven is.

Met de bovengenoemde aanpassingen kan ik dus met vrijwel elk programma uit de voeten. Er zijn echter nog steeds wel wat beperkingen op dit gebied, met name bij programma's of websites die zeer sterk verouderd of grafisch ingericht zijn en waarbij je de muis altijd nodig hebt. Met name op mijn huidige werkplek zijn er in het begin wel wat hindernissen geweest op het vlak van toegankelijkheid.
Zoals u begrijpt is het met bovengenoemde aanpassingen dus mogelijk om mijn e-mail te lezen, brieven op te stellen, te internetten of te twitteren.

Nieuwe ontwikkelingen

Sinds een aantal jaren zijn er ook screenreaders voor mobiele telefoons. Vanaf 2005 heb ik gebruik gemaakt van een mobiele screenreader, een los programma, geïnstalleerd op een gewoon nokia toestel. Daarmee was het mogelijk om sms berichten te lezen en te versturen, de agenda te raadplegen, contacten te beheren en gebruik te maken van andere toepassingen zoals Skype of een e-mailprogramma). Inmiddels ben ik overgestapt naar een iPhone, en dankzij de voice-over-functie van Apple doe ik daarmee vrijwel alles wat een ziend persoon er ook mee kan, van surfen tot bankieren, van navigeren tot het bedienen van mijn tuinverlichting, verwarming en geluidsinstallatie.
Voor de mobiele telefoon zijn ook navigatiesystemen ontworpen, speciaal gericht op blinden en slechtzienden. Het systeem geeft elke zijstraat aan, waardoor het in theorie mogelijk is om zelf een adres te bezoeken. Echter, een systeem met ingebouwd stratenplan vind ik persoonlijk niet echt trefzeker werken, omdat GPS nu eenmaal niet heel nauwkeurig is en ik er niet zo dol op ben om bij een verkeerde aan te gaan staan bellen...
Zelf gebruik ik een toepassing die je precies vertelt in welke straat je bent, erg handig als je de weg een keer kwijt bent, bijvoorbeeld in een vakantie-omgeving, maar trefzekere deur tot deur-navigatie, daar geloof ik nog niet in.


Studie of werk

Tijdens mijn Hbo-studies en mijn dagelijks werk waren/zijn bovengenoemde aanpassingen natuurlijk onmisbaar. U vraagt zich misschien af: Hoe gaat dat nu eigenlijk als blinde, een Hbo-opleiding volgen of werken in een dynamisch bedrijf? Alles valt of staat ook hier met de computer en de beschikbare aanpassingen. Zonder computer ben ik nergens: Is het niet mogelijk om brieven van collega's in te scannen, niet mogelijk om mijn agenda te beheren, en zo kan ik nog wel even door gaan. Dus, als ik een verzuimgesprek heb met een collega, dan gaat de laptop (of iPhone gewoon onder de arm of op mijn rug mee. Laptop en iPhone zijn voor mij simpelweg onderdelen uit mijn gereedschapskist.

Schoolboeken, readers en andere documenten

Tijdens mijn studies werd er uiteraard gebruik gemaakt van studieboeken, readers en andere documenten. In de eerste jaren moest ik deze documenten als hard-copy opsturen naar een instantie die documenten om kon zetten naar platte tekst. Helaas ging hier vaak maanden overheen. Wat bleek, een kennis werkte bij een organisatie die verantwoordelijk was voor het scannen van zeer uitgebreide archieven. Zij hadden ook de capaciteit om documenten snel en goed in te scannen. Leverde ik een studieboek aan dan zat het de volgende dag als tekstdocument in mijn mailbox.
Overigens, tijdens mijn gevolgde studies heb ik vanuit de opleidingsinstanties alle medewerking gekregen, alle collegestof, sheets of andere informatie werd altijd door docenten per mail naar mij toegestuurd.

De weg op school en op het werk

Om naar school te gaan maakte ik vrijwel altijd gebruik van het openbaar vervoer. Het reizen met trein, bus of metro is een uitdaging. Natuurlijk gaat het best wel eens mis, maar als het goed gaat geeft dat een bijzonder voldaan gevoel. Dankzij mijn geleidehond Nina is het geen enkel probleem om gebruik te maken van het openbaar vervoer, hoewel ik er geen echte held in ben. Voor mijn werk bij Stichting Talenta moest ik vaak naar volledig onbekende plaatsen (en dat gebeurde dagelijks) dan was het OV (ook door de langere tijdsduur) niet interessant. In die tijd maakte ik dankbaar gebruik van enkele vrijwilligers die me op de plaats van bestemming brachten. In de praktijk bleken deze vrijwilligers voor mij onmisbaar en zorgden ze er voor dat ik mijn werk kon doen zoals nodig. Inmiddels heb ik een baan in mijn eigen woonplaats en ga ik met de bus naar mijn werk. Om op mijn werk te komen, of om me in ons bedrijfspand te verplaatsen speelt Nina natuurlijk een hele belangrijke rol.

Nina

Nina is erg routevast en kan, als ik een bepaalde weg een paar keer gelopen heb, de gelopen weg altijd terugvinden. Echter, het basisbeginsel blijft: Als blinde moet je routes uit je hoofd kennen, anders kun je een geleidehond nooit sturen. In mijn woonplaats en voor mijn werk zijn er een flink aantal plaatsen die Nina inmiddels goed kent, denk bijvoorbeeld aan station, bushalte, kerk en bepaalde vrienden of kantoren van collega's, zodoende heeft ze voor die plaatsen genoeg aan een enkel woord. Op onbekende plaatsen loop ik graag de eerste paar keer met iemand mee, hoewel het zelf verkennen van onbekend terrein ook een enorme uitdaging vormt, zowel voor haar als voor mij.

Het dagelijks leven

Hoewel er voor veel dingen een oplossing te verzinnen is kom ik als blinde vader / echtgenoot in het dagelijks leven uiteraard wel wat dingen tegen die beperkingen met zich mee brengen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het lezen van geschreven tekst, in een onbekend ziekenhuis de uitgang vinden of even op de fiets springen om een brood te halen. Er zijn nu eenmaal dingen die lastig zijn als je geen gebruik kunt maken van je ogen.
Gelukkig heb ik ook voor het dagelijks leven een voorraad oplossingen. Om er een paar te noemen:
Om de post te lezen maak ik gebruik van een scanner, als ik boodschappen wil doen kan ik een medewerker van de supermarkt vragen of hij/zij mee wil lopen, als ik de flesvoeding voor mijn zoon af wil wegen doe ik dat met een sprekende weegschaal, als ik een appel wil schillen kan dat met een dunschiller, fietsen doe ik op de tandem, en zo kan ik nog wel een paar uur door gaan. Een taart bakken, soep koken en mijn administratie bijhouden, maar ook mijn kinderen aan- of uitkleden / een boterham geven, het is allemaal mogelijk. Hoewel, die boodschappen haal ik liever samen met Lizette, ik heb er een gloeiende hekel aan.
Nog iets wat ik liever oversla: Poepluiers! Leuk zijn ze niet, maar het went snel en je moet gewoon systematisch te werk gaan en niet bang zijn voor vieze handen! :)
Om over straat te gaan gebruikte ik altijd mijn stok, door links en rechts voor me te tikken zorgde ik dat ik de obstakels kon ontwijken. Gelukkig heb ik nu Nina en heb ik mijn stok niet meer nodig, Nina zorgt dat ik overal veilig kom, zonder paaltjes of andere dingen aan te raken. Ik kan me dus helemaal vrij over straat bewegen. Een wandeling in het park kan daardoor zelfs met de kinderen erbij: Elles fietst op haar eigen fiets of loopt aan mijn hand, en Sietze kan in de babydrager.
Sommige mensen hebben (zo heb ik gemerkt) een verkeerd beeld van wat een geleidehond kan en doet. Ook lijken mensen het vreemde idee te hebben dat een geleidehond altijd luistert en nooit iets fout doet (een soort robot dus). Ik heb een schat van een hond getroffen,maar Als ik Nina vraag om naar rechts te gaan dan komt het regelmatig voor dat ze naar links gaat. En als naast een zebra de ingang van een park ligt, loop ik de zebra dus regelmatig voorbij... Er zijn overigens diverse blinden die hun belevenissen met hond nauwkeurig op een weblog bijhouden

Toch belemmeringen?

Toch kom ik in het dagelijks leven wel eens kleine dingetjes tegen waarvan ik denk: 'Dat is echt iets voor een blinde!' En nee, dan doel ik niet op een verkeerde kledingcombinatie voor mij of mijn dochter (want gelukkig legt Lizette de kleding klaar)! Ik wil e.e.a. duidelijk maken met een paar voorbeelden:
Ik loop over straat, volop auto's en fietsers om me heen, een flinke regenbui en ondertussen ben ik ook nog diep in gedachten. Iemand aan de overkant van de weg roept ineens mijn naam. Doordat ik de stem niet direct herken, reageer ik nogal vaag en afwezig, wat die ander minstens het gevoel moet geven dat ik hem/haar niet wil kennen. En dat terwijl ik de betreffende persoon nota bene gisteren nog een half uur heb gesproken!...
Hoe dat werkt? Als iemand mij roept of aanspreekt moet ik razendsnel gaan nadenken welke persoon er aan een bepaalde stem hangt. En als een persoon niet meer dan 1 woord roept, terwijl de omgeving erg luidruchtig is of het is heel lang geleden dat je een persoon ontmoet hebt, dan is een fout zo gemaakt! Een ziende ziet de persoon en weet (vaak direct) wie het is, maar bij alleen het stemgeluid is dat toch iets lastiger. Dat kan soms dus zorgen voor een wat afwezige of vage reactie of een nogal late herkenning. Gelukkig zijn er ook mensen die automatisch hun naam even noemen als ze me aanspreken, handig!...
Het tweede voorbeeld is vanuit mijn vorige werksituatie. Ik moet op bezoek bij een werkgever. Bij binnenkomst noem ik mijn naam aan de receptie (was die balie nou links, rechts of achter een glazen deur?) en de desbetreffende persoon komt me halen. Ik steek mijn hand uit en stel me voor, allemaal prima. Vervolgens loop ik met Nina achter de bewuste persoon aan, waarbij Nina stiekem nog even aan een been of enkel probeert te snuffelen. Ik stap de gespreksruimte binnen en er wordt verteld waar ik een stoel kan vinden. Dan blijkt dat er nog iemand in de ruimte zit die mij ook een hand wil geven. De bewuste persoon heeft echter nog geen woord gezegd, dus ik heb dat niet in de gaten. Die staat daar dus lekker met zijn hand te zwaaien en ik steek die van mij niet uit! :)
U zult misschien zeggen: Dit is toch niet meer dan logisch en daar hoef je je toch zeker niet druk om te maken? Toch zijn het juist die dingen waar ik het (als rasechte perfectionist) wel eens moeilijk mee heb. Aan de andere kant, als het daarbij blijft hoort u mij niet klagen!


U vraagt zich misschien af wat het geheim is van mijn positieve instelling, van het feit dat ik mijn blindheid volledig heb aanvaard. Voor alle duidelijkheid: Aanvaarding is iets wat dagelijks terugkeert! Ook wij hebben zeker onze moeilijke momenten, bijvoorbeeld als ik samen met vrouw en kind in het ziekenhuis ben en ik niet even terug naar de parkeerplaats kan rennen om een tas op te halen. Maar voor mij staat 1 ding centraal: Mijn leven hier op aarde is een voorbereidingstijd en gaat een keer voorbij. Ik tel daarom mijn zegeningen, ben dankbaar met wat ik van God heb gekregen en probeer elke dag als een geschenk te zien. Zelfs als er morgen een operatiemethode beschikbaar is om mij van mijn blindheid af te helpen, bedank ik voor het aanbod. Het zou me niet gelukkiger maken dan ik nu al ben.


Tot slot

Creativiteit en dankbaarheid, dat zijn en blijven de sleutelwoorden. De hobbels liggen met name verscholen in de dingen waarover een ziende eigenlijk niet na hoeft te denken. Gelukkig zijn veel blinden echte 'dimmers', denkers in mogelijkheden (en oplossingen)! Mocht u na dit verhaal vragen, opmerkingen of suggesties hebben, mail dan gerust!